Hội chợ - Triển lãm cà phê 2025

Chuyển đổi số - xanh tạo đột phá về năng suất và chất lượng

Ngày 30/3, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Hà Nội, Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Hội thảo với chủ đề "Chuyển đổi số - xanh: Động lực phát triển doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới". 

 TS. Đào Xuân Hưng, Tổng Biên tập Tạp chí Nông nghiệp và Môi trường cho biết "Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, Thúc đẩy ứng dụng khoa học - công nghệ, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, tối ưu hóa quản trị, nhưng mở rộng không phát triển thông tin thương mại điện tử, kết nối thị trường, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và hướng tới phát triển kinh tế hoàn thiện, sử dụng hiệu quả tài chính, giảm phát, bảo vệ môi trường và môi trường môi trường đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị thương hiệu doanh nghiệp Việt Nam.

Theo PGS.TS. Phạm Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Điện nông nghiệp và Công nghệ sau thu hoạch, ngành nông nghiệp hiện đang tạo ra "áp lực kép" từ biến khí hậu và cạnh tranh thị trường. Bên cạnh đó, những nội dung hạn chế như sản xuất còn phân tán, thất bại tổng quát sau chiến lược cao, giá trị gia tăng thấp đang đặt ra yêu cầu về thiết bị phải thay đổi phát triển mô hình mới.

Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là giải pháp hệ thống tính toán. Chuyển đổi số dựa trên dữ liệu, tự động hóa và kết nối trợ giúp nâng cao hiệu suất, kiểm soát tốt quá trình sản xuất, bảo quản và chế độ. Trong khi đó, chuyển đổi xanh hướng tới giảm phát thải, phát triển kinh tế tuần hoàn và hệ sinh thái nông nghiệp bền vững.

Trên thế giới, nhiều quốc gia phát triển đang đẩy mạnh nông nghiệp dựa trên dữ liệu và phát thải thấp. Các công nghệ cốt lõi như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), robot, blockchain hay dữ liệu lớn (Big Data) được ứng dụng rộng rãi, từ dự án năng suất, nhận diện sâu bệnh đến truy xuất nguồn gốc và quản lý cung cấp chuỗi ứng dụng.

Tại Việt Nam, theo Quyết định 749/QĐ-TTg, nông nghiệp là một trong 8 lĩnh vực ưu tiên chuyển đổi số. Thực tế cho thấy, quá trình này đang từng bước chuyển từ "sản xuất theo kinh nghiệm" sang "quản trị chính xác". Nhiều công nghệ đã được áp dụng như giám sát môi trường IoT, thuốc phun drone, AI dự báo dịch bệnh hay các nền tảng xuất bản gốc, thương mại điện tử nông sản.

Bài hát đó, chuyển đổi xanh cũng được cung cấp với các mô hình canh tác ít phát thải, giảm hóa chất, tối ưu sử dụng nước và phát triển nông nghiệp tái sinh. Kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp ngày càng rõ ràng khi phụ phẩm tái sinh được sử dụng làm tài nguyên, kết hợp với các công nghệ như than sinh học, enzyme hay vật liệu phân hủy sinh học.

Đặc biệt, công nghệ sau thu hoạch và biến thể đang đóng vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu thất bại và nâng cao giá trị nông sản. Các giải pháp như bao gói thông minh, giám sát chuỗi cung ứng lạnh, thu tiết kiệm năng lượng… đang ứng dụng nhắm đáp ứng yêu cầu thị trường trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, theo PGS.TS Phạm Anh Tuấn, quá trình chuyển đổi số – xanh trong nông nghiệp vẫn đối mặt với nhiều công thức như chi phí đầu tư cao, thiếu nhân lực chất lượng, dữ liệu còn phân tán và quy mô sản xuất nhỏ lẻ.

Để hoàn thành quá trình này, các chuyên gia xuất ra cần phải hoàn thiện các bảng phân tích chính giữa chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; xây dựng cơ chế ưu đãi xanh cho doanh nghiệp; phát triển thị trường carbon trong nông nghiệp và tiêu chuẩn hóa hệ thống cung cấp nguồn bản dịch, đánh giá giá phát thải.

Bên cạnh đó, cần tăng cường đầu tư cho nghiên cứu và phát triển các công nghệ cốt lõi như AI, IoT, Big Data; xây dựng nền nông nghiệp quốc gia dữ liệu; phát triển hạ tầng số đồng đến các khu vực sản xuất và hình thành nền tảng hệ thống nền tảng sinh thái quản lý dịch vụ, truy cập sản xuất và giao dịch nông sản.

Switch xanh không chỉ chuyển đổi về công nghệ

Theo chuyên gia Hà Phan Kim Nguyệt, Giám đốc điều hành UPGREEN Việt Nam, nghiên cứu sinh tiến sĩ về thiết kế kiên cố, ĐH RMIT Việt Nam, trong bối cảnh hơn 76% doanh nghiệp Việt Nam đã bắt đầu tích hợp Yếu tố môi trường vào hoạt động, một vấn đề nổi lên là khoảng cách giữa "tuyên bố xanh" và "hành xanh". Nhiều doanh nghiệp vẫn mang tính toán hình thức, thiếu dữ liệu và hệ thống đo lường, dẫn đến nguy cơ "greenwashing" (tẩy xanh- thuật ngữ chỉ các chiến thuật tiếp thị đánh lừa công chúng, gây nguy hiểm làm hỏng tin và ngăn cản giải pháp thiết bị thực tế ứng phó với khủng hoảng khí hậu).

Để giải quyết, bài viết nhấn mạnh hai trụ cột. Thứ nhất, thiết kế tuần hoàn hướng tới cấu trúc tái sinh toàn bộ sản phẩm vòng đời, từ việc sử dụng vật liệu bền vững, kéo dài tuổi thọ đến khả năng tái chế. Thứ hai, truy xuất số lượng sử dụng các công nghệ như QR, NFC hay blockchain để minh bạch hóa môi trường dữ liệu, giúp người dùng và đối tác có thể tự xác thực hoạt động.

Sự hợp lý này tạo ra sự chuyển dịch từ "tiếp thị vững chắc" sang "chứng minh vững chắc". Doanh nghiệp không chỉ nói về trách nhiệm môi trường mà còn cung cấp dụng cụ như chất lượng nhựa tái chế hay giảm CO₂ giảm thải.

Ba mô hình thực tiễn được trao bao gồm: Greeny Card (danh đào NFC từ nhựa tái chế), dự án An công viên tái chế của Grab Việt Nam và mô hình tuần hoàn kín tại RMIT Việt Nam. Ví dụ này cho thấy công nghệ số tái chế vật liệu có thể tạo ra giá trị kép: giảm tác động môi trường và tăng lợi thế cạnh tranh, đặc biệt trong báo cáo ESG. Thiết kế tuần hoàn không nhất thiết bị tăng chi phí mà là phân tái sinh chi phí, trong khi truyền sản xuất số trở thành lợi thế cạnh tranh khi tiêu chuẩn ESG ngày càng chặt chẽ.

Chuyên gia Hà Phan Kim Nguyệt đề xuất một số khuyến nghị như: doanh nghiệp nên bắt đầu từ quy mô nhỏ; cơ sở quản lý cần xây dựng tiêu chuẩn truy cập và ESG dữ liệu; cơ sở đào tạo tăng cường mô thực hành; và hệ sinh thái doanh nghiệp cần hỗ trợ doanh nghiệp tạo hoạt động.

Chuyển đổi màu xanh không chỉ là thay đổi công nghệ mà là chuyển đổi tư duy: từ sản phẩm sang hệ thống, từ tuyến tính sang tuần hoàn và từ lời hứa sang dữ liệu có thể kiểm tra bằng chứng.

Theo PGS.TS Phạm Anh Tuấn, nguồn nhân lực cũng là yếu tố then chốt, ngoài ra, việc làm hoàn thành liên kết "4 nhà" (Nhà nước – Viện – Doanh nghiệp – Nông dân), xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo nông nghiệp và tăng cường hợp tác quốc tế sẽ góp phần hình thành các doanh nghiệp dẫn dắt trong thời gian hàng hàng.

Các chuyên gia nhận định, nếu được phát triển đồng bộ, chuyển đổi số – xanh sẽ không chỉ giúp ngành nông nghiệp Việt Nam thích ứng với biến đổi khí hậu mà còn tạo ra bước đột phá về năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Nguồn: suckhoedoisong.vn